شیلنگهای پنوماتیک یکی از مهمترین اجزای سیستمهای هوای فشرده در صنایع مختلف هستند. این شیلنگها وظیفه انتقال هوا یا گاز تحت فشار را بر عهده دارند و هرگونه نقص یا آسیب در عملکرد آنها میتواند منجر به اختلال در کل فرایند کاری شود. با توجه به اهمیت عملکرد صحیح این تجهیزات، شناخت اصول نگهداری و تعمیر شیلنگهای پنوماتیک نقش بسیار مهمی در افزایش عمر مفید، کاهش هزینههای تعمیرات و حفظ ایمنی محیط کار دارد.
نگهداری منظم و اصولی از شیلنگهای پنوماتیک باعث میشود:
از ترکیدن یا نشتی شیلنگ جلوگیری شود.
بهرهوری سیستم پنوماتیک افزایش یابد.
هزینههای تعویض زودهنگام کاهش پیدا کند.
ایمنی کاربران و دستگاهها تضمین شود.
در بازههای زمانی مشخص، شیلنگ را از نظر وجود ترک، ساییدگی، برآمدگی یا نشت بررسی کنید. نقاط اتصال و کوپلینگها نیز باید بازبینی شوند تا دچار شلشدگی یا زنگزدگی نباشند.
شیلنگهای پنوماتیک نسبت به حرارت زیاد یا نور خورشید حساس هستند. توصیه میشود از قرار دادن آنها در نزدیکی کورهها، دستگاههای گرمایشی یا پنجرههای نورگیر مستقیم خودداری شود.
خم شدن بیش از حد یا تابخوردگی مداوم میتواند باعث پارگی داخلی شیلنگ شود. استفاده از نگهدارندهها و رولهای مخصوص میتواند از این نوع آسیب جلوگیری کند.
آلودگی، روغن یا گردوغبار میتوانند باعث خوردگی تدریجی سطح شیلنگ شوند. تمیز کردن منظم با دستمال مرطوب و شویندههای ملایم توصیه میشود.
در محیطهای صنعتی پرخطر، استفاده از کاورهای محافظ شیلنگ یا فنرهای فلزی جهت محافظت در برابر ضربه و سایش توصیه میشود.
کاهش فشار در سیستم: نشتی هوا از ترکها یا سوراخهای ریز
ایجاد صدای هیس یا نشت در طول مسیر شیلنگ
لرزش دستگاهها: به دلیل افت فشار یا جریان نامنظم
وجود حبابهای هوا در شیلنگ: نشانه ورود رطوبت یا نشتی داخلی
تغییر رنگ یا نرمی بافت شیلنگ: نشانه تماس با مواد شیمیایی یا حرارت
برخی برندها کیتهای تعمیر مخصوص شامل کانکتورها، بستها و قطعات یدکی برای تعمیر شیلنگ در محل ارائه میدهند. این ابزارها برای تعمیر ترکهای سطحی و نشتهای کوچک مؤثرند.
اگر تنها بخشی از شیلنگ دچار خرابی شده، میتوان آن قسمت را با قیچی یا کاتر مخصوص برش داد و با کمک فیتینگهای پنوماتیک، دوباره به مسیر متصل کرد.
در صورت نشتی جزئی در محل اتصال، استفاده از نوار تفلون صنعتی یا چسبهای مقاوم به فشار میتواند موقتاً مشکل را رفع کند تا زمان تعویض کامل فراهم شود.
قبل از هر اقدامی، جریان هوا را از سیستم قطع کرده و فشار را تخلیه کنید.
از دستکش ایمنی، عینک محافظ و ابزار مخصوص استفاده کنید.
از قرار دادن دست یا بدن در مقابل شیلنگ تحت فشار اکیداً خودداری شود.
پس از تعمیر، عملکرد شیلنگ را در شرایط واقعی تست کنید.
شیلنگهای پنوماتیک بسته به نوع مصرف و کیفیت ساخت، طول عمر متفاوتی دارند. بهطور کلی در موارد زیر باید اقدام به تعویض کامل کرد:
وجود ترکهای متعدد و پیشرفته
افت فشار محسوس در عملکرد سیستم
پوسیدگی یا زنگزدگی اتصالات
نفوذ رطوبت یا آلودگی داخلی به شیلنگ
گذشت بیش از ۲ سال از زمان استفاده مداوم
برای افزایش طول عمر شیلنگها از برندهای معتبر مانند King Tony، Festo، Parker یا آروا استفاده کنید.
استفاده از شیلنگ مناسب با فشار کاری مورد نیاز (در واحد بار) الزامی است.
مشاوره با متخصصان فروشگاههای تخصصی مانند فروشگاه مرادیان در شیراز (moradianstore.com)، به انتخاب دقیقتر و تعمیر اصولی کمک میکند.
نگهداری و تعمیر صحیح شیلنگهای پنوماتیک نهتنها از بروز مشکلات فنی جلوگیری میکند بلکه در افزایش عمر تجهیزات، کاهش هزینهها و حفظ ایمنی نقش اساسی دارد. با پیروی از روشهای پیشنهادی در این مقاله، میتوان از سیستم پنوماتیک بهرهوری حداکثری داشت و احتمال خرابی را به حداقل رساند.
